|
Inleidende teksten, bewerkingen en foto's van gerechten zijn eigendom van Coquinaria en mogen niet zonder toestemming en bronvermelding worden overgenomen.
Een dagje bij de slager
English version of this page
Foto's copyright C.Muusers
|
Op uitnodiging van Carolina Verhoeven van het
Culinair Historisch Kookmuseum in
Appelscha heb ik laatst samen met haar een dagje mogen kijken bij de biologische slagerij van
Bernard Roosendaal in Drachtstercompagnie. Wij waren getuige van het uitbenen
van een half varken en een lam, en hebben gezien hoe bloedworst, zure zult,
hoofdkaas en balkenbrij worden gemaakt. Hieronder een kort fotoverslagje.
Op de website van Slagerij
Roosendaal staat een lijst met winkels waar hun vleeswaren te koop zijn. Ook
leveren ze bestellingen af in Noord- en Midden-Nederland (op de site staat een
bestellijst).
Foto rechts: slager en veehouder in gesprek over de opslag van graan in de
winter.
. |
|
Het vee
Foto's copyright C.Muusers
Er valt niet aan te ontkomen: een slager verwerkt vlees, en dat komt van dieren.
Veel mensen willen wel vlees eten, als ze het dier maar niet kunnen herkennen:
wel kipfilet, geen braadkuiken, wel vissticks, geen sliptong. Zij kunnen beter
meteen wegklikken van deze pagina. Voor knuffelvegetariërs (deze mensen eten
geen vlees, maar wel vis want die kun je toch niet aaien) geldt hetzelfde.
Ook ik heb wel enige moeite met het idee dat die schattige biggetjes, kalfjes en
lammetjes uiteindelijk op het bord zullen belanden. Maar als je nu eens als
vleeseter vooropstelt dat je, waar mogelijk, vlees koopt waarvan je weet of
vermoedt (ligt eraan hoe groot het vertrouwen in je informatiebron is) dat het
dier
een dierwaardig bestaan heeft geleid, dan stel je je geweten wel wat gerust. Om
ook de portemonnaie tevreden te stemmen, eet je dit duurdere vlees bijvoorbeeld afgewisseld
met vleesloze maaltijden.
De koeien en varkens die bij slager en
(thuis)slachter Roosendaal terecht komen, komen van biologische veehouderijen.
Hij houdt ook zelf varkens, van een oud, langzaam groeiend ras dat nieuw
leven wordt ingeblazen, de
Bentheimer Bunte. Dit ras komt oorspronkelijk uit het
graafschap Bentheim,
vlak over de Nederlandse grens ter hoogte van Drenthe en Overijssel. De oudste
meldingen van de Bentheimer Bunte zijn van midden negentiende eeuw.
De rundveehouder die we bezochten had koeien
van verschillende rassen, die ik als leek niet allemaal heb onthouden. Zowel
de varkens als de koeien lopen in de zomer buiten, maar begin februari
stonden ze op stal. De rundveehouder houdt zowel vlees- als melkkoeien. Zijn
vrouw maakt kaas van het Gouda-type, met plantaardig stremsel zodat ze ook
door vegetariërs zonder problemen kunnen worden gegeten. Verschillende kazen
geproefd, zoals kruidenkazen en een overjarige waar de zoutkristallen van
tussen je kiezen knisperen. Heerlijk! |
De slagerij
Foto's copyright C.Muusers
Bernard Roosendaal komt uit een familie van
slagers, zijn vader, grootvader en overgrootvader waren ook slagers. Het maken van worsten en
gerookt en gezouten vlees heeft zijn speciale aandacht: vlees uitsnijden is
vakwerk, maar worstmaken is een kunst. De vader van Bernard is officieel
opgehouden met werken, toch hij is nog regelmatig in de slagerij bezig, hij kan
het niet laten. De kinderen van de zorgboerderij die bij de slagerij zit noemen hem allemaal liefdevol
Opa. De oude meneer Roosendaal heeft voor ons het maken van bloedworst, zure
zult, hoofdkaas en balkenbrij gedemonstreerd. Overigens, op deze site staat een
recept uit de vijftiende eeuw voor het maken van
Mortadella worst.

De rookkast |

Slager Bernard beent een lam uit |

Slagersmessen worden vaak geslepen |

Een slagershulp van de zorgboerderij maakt
slavinken |
Hieronder staan korte beschrijvingen van het
maken van bloedworst, zure zult, hoofdkaas en balkenbrij. Deze vleeswaren kunnen
allemaal als broodbeleg worden gebruikt, maar bloedworst is ook erg lekker om in
dikke plakken (door de bloem gehaald) te bakken in boter. Met schijfjes zure
appel meegebakken. En ook balkenbrij wordt, in dikke plakken gesneden, gebakken.
Bloedworst
Foto's copyright C.Muusers
Ik ben geen vampier, maar bloedworst, daar kun je
me 's nachts voor wakker maken! In oude kookboeken kom je regelmatig recepten
voor het zelf maken van bloedworst tegen. Als je je eigen varken slachtte, had
je vers bloed, en dat moest verwerkt worden. Je kunt overigens ook bloedworst
maken van runderbloed of schapenbloed, maar van het varken krijg je toch de
lekkerste.
Hieronder staan foto's, met kort commentaar. Eén
foto ontbreekt: de aangesneden bloedworst. Ik had wat van de vorige productie
meegekregen, maar die was op voordat ik eraan dacht te fotograferen.

De juiste hoeveelheid varkensbloed wordt in de
bereidingsemmer gegoten. |

Er gaat eenzelfde hoeveelheid roggemeel bij. Het
meel is net door slager Roosendaal zelf gemalen.
. |

Carolina Verhoeven kijkt naar het goed vermengde
varkensbloed en roggemeel.
. |

'Opa' Roosendaal snijdt spekblokjes voor de
worst. |

Zout, kruiden en specerijen (peper, kruidnagel,
piment en majoraan) gaan in de emmer
. |

Daarna gaan rozijnen en stroop erdoor. Dit is
typerend voor Groninger bloedworst.
. |

Mengen gaat het beste met de hand. |

Het worstmengsel wordt in het omhulsel
geperst. Tot slot worden de worsten gekookt.
. |
Zure zult en hoofdkaas
Foto's copyright C.Muusers
De bereiding van zure zult en hoofdkaas is
hetzelfde, alleen de kruiderij verschilt, en natuurlijk de azijn die de zult
zuur maakt. Basis is hier het vlees van varkenskoppen, maar zure zult en
hoofdkaas kunnen ook worden gemaakt met vlees van kalfs- en runderkoppen.
Het gare kopvlees wordt gekruid, en daarna in vormen gegoten. Het stolt bij het
afkoelen. Volgens sommigen is zure zult en hoofdkaas hetzelfde, maar dat klopt
dus niet.
In Frankrijk kun je makkelijk aan lichtgezouten varkensoortjes en varkenssnuit
komen. Dit is heel smakelijk vlees. Bij ons niet te krijgen natuurlijk. Maar
hier kun je wel kinnebakvlees bij de slager bestellen. Dit is het zeer vette
vlees van de keel van het varken. In het Middelnederlandse manuscript
KANTL Gent 15 staat een heerlijk recept met dit
kopvlees:
sucarij.

De varkenskoppen in de drukketel. |

We mochten helpen met het schoonmaken van de
koppen.
. |

Het mengsel voor hoofdkaas, met peper,
kruidnagel en piment. |

Het mengsel voor zure zult (met zout,
nootmuskaat en flink azijn)wordt in de vormen gegoten om af te koelen.
. |
Balkenbrij
Foto's copyright C.Muusers
Balkenbrij is een restproduct van zure zult en
hoofdkaas. De bouillon van de varkenskoppen wordt met gemalen lever en
boekweitmeel gekookt, en er gaat anijs door, of andere zoetige specerijen. Hier
werd alleen anijszaad gebruikt.
|
Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op
08-08-09.
|
Inleidende teksten, bewerkingen en foto's van gerechten zijn eigendom van Coquinaria en mogen niet zonder toestemming en bronvermelding worden overgenomen.
|