INTRODUCTION to the edition of ms KANTL Gent 15.

This is the second major Dutch culinary manuscript that will be published on this site. This manuscript, which is conserved at the Royal Academy for Dutch Language and Litterature (KANTL) in Gent (Belgium), consists of four small manuscripts that were produced in the same environment over some time, probably the last quarter of the fifteenth century and the beginning of the sixteenth. The first volume was published by W.L. Braekman in 1986: "Een belangrijke middelnederlandse bron voor Vorselmans’ Nyeuwen Coock Boeck (1560)". In: Volkskunde 87 (1986) pp. 1-24 (transl. of title: "An important Middle Dutch source for Vorselmans 'New Cook Book' (1560)"). The second and third volumes were also published by W.L. Braekman in 1986: Een nieuw zuidnederlands kookboek uit de vijftiende eeuw. Scripta 17, Brussel, 1986. (transl. of title: A new southern Dutch cook book from the fifteenth century). You can find two of the recipes from this manuscript in a modern adaptation: The fake fish for Lent and Peas soup.
Because -as published by W.L. Braekman in "Een belangrijke middelnederlandse bron voor Vorselmans’ Nyeuwen Coock Boeck (1560)"- the first volume of this convolute has a common source with the "Nyeuwen Coock Boeck" by Gerard Vorselman, there will be some references to this text in explanatory notes in the edition and the glossary. This printed cookbook from 1560 was edited by Elly Cockx-Indestege, Eenen nyeuwen coock boeck, kookboek samengesteld door Geraert Vorselman en gedrukt te Antwerpen in 1560. , Wiesbaden, 1971. (transl. of title: A new cook book composed by Geraert Vorselman and printed at Antwerp in 1560). In the notes and glossary this edition will be referred to as "Vorselman". 

The first three volumes contain mainly culinary recipes. The last volume contains only medicinal recipes. Several hands have written down recipes. The first volume is written by one hand (a), with some small exceptions. In recipe 1.40 the last word ("hant") is repeated in a different hand (hand w). Recipe 1.42a is written in yet another hand (hand v). From page 30 onwards the recipe titles are written in another, very ungainly hand (hand x). The second volume is also written by one hand (b), except for the last few pages which contain recipes written by two other hands (c) and (d). The third and fourth volumes of the manuscript are again written in one hand (e) which resembles closely hand a. Volumes one and three are in part written on the same paper (with the same filigrane). The name "gerardus rodolphus" is written in two places, in volume one and in volume two (hand z). In the second volume there is another name of ownership: "Dit boeck hoert toe Alijt Anthonis Belartsdochter" (hand y) ("This book belongs to Alijt daughter of Anthonis Belart"). 
Although the volumes have known a seperate existence, it seems that they have been bound in one volume a long time.
Unlike UB Gent 476 and UB Gent 1035, this convolute shows signes of use near a kitchen. There are quite a few pages which are stained with wat seems to be typical "cookbook stains".

INLEIDING bij de editie van handschrift KANTL Gent 15.

 

Inleiding bij de drie middelnederlandse kookhandschriften

Diplomatische edtie en vertalingen deel 1  -  deel 2 - deel 3

Glossarium bij de editie

Hier begint de publicatie van het tweede Middelnederlandse culinaire manuscript op deze site. Dit manuscript wordt bewaard in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) te Gent (België). Het bestaat uit vier kleinere manuscripten die in één en dezelfde omgeving zijn ontstaan binnen niet al te lange tijd van elkaar, waarschijnlijk in het vierde kwart van de vijftiende eeuw en het begin van de zestiende. 
Het eerste deel is door W.L. Braekman gepubliceerd in 1986: "Een belangrijke middelnederlandse bron voor Vorselmans’ Nyeuwen Coock Boeck (1560)". In: Volkskunde 87 (1986) pp. 1-24. Het tweede en derde deel zijn eveneens door W.L. Braekman in 1986 gepubliceerd:  Een nieuw zuidnederlands kookboek uit de vijftiende eeuw. Scripta 17, Brussel, 1986. Twee van de recepten uit dit handschrift staat met een moderne bewerking op deze site: De "Valse vis voor de vastentijd" en een "erwtensoep".
Omdat -zoals gepubliceerd door W.L. Braekman in "Een belangrijke middelnederlandse bron voor Vorselmans’ Nyeuwen Coock Boeck (1560)"- het eerste deel van dit convoluut een bron gemeenschappelijk heeft met het "Nyeuwen Coock Boeck" van Gerard Vorselman, zal er hier en daar in de opmerkingen bij de editie en in het glossarium worden verwezen naar deze tekst. Dit kookboek in druk is gepubliceerd door Elly Cockx-Indestege, Eenen nyeuwen coock boeck, kookboek samengesteld door Geraert Vorselman en gedrukt te Antwerpen in 1560. , Wiesbaden, 1971. In de opmerkingen en het glossarium wordt er naar deze editie verwezen met "Vorselman".

De eerste drie deeltjes van het convoluut bevatten voornamelijk culinaire recepten. Het laatste deeltje bevat uitsluitend medische recepten. Het eerste deel is in één hand geschreven (hand a), met enkele kleine uitzonderingen. In recept 1.40 wordt het laatste woord ("hant") herhaald in een andere schrijfhand (hand w). Recept 1.42a is door weer een andere hand geschreven (hand v). Vanaf p.30 zijn de recepttitels in een andere, erg onbeholpen hand geschreven (hand x). Het tweede deel is ook in één hand geschreven (hand b), op de laatste bladzijden na die recepten in twee andere handen bevatten (handen c en d). Het derde en vierde deel zijn weer door één hand geschreven (hand e). Dit handschrift lijkt erg op dat van hand a. Voor het eerste en derde deel is gedeeltelijk gebruik gemaakt van hetzelfde papier (identiek watermerk). De naam "gerardus rodolphus" komt op twee plaatsen voor, in deel één en deel twee (hand z). Het tweede deel bevat een eigendomsnaam: "Dit boeck hoert toe Alijt Anthonis Belartsdochter" (hand y).
Hoewel de deeltjes los van elkaar hebben bestaan, zijn ze al lange tijd samen in één band gebonden. 
In tegenstelling tot UB Gent 476 en UB Gent 1035 lijkt dit convoluut wel af en toe "op de keukentafel" te hebben gelegen. Op tamelijk veel bladen zitten vlekken die lijken op typische "kookboekvlekken".

Links naar andere sites over historisch koken Sitemap Nederlands

Contact  Livejournal   Updates

Links to other sites on culinary history Sitemap English

This page was last updated on 07-02-08. (day-month-year)

Inleidende teksten, bewerkingen en foto's van gerechten zijn eigendom van Coquinaria en mogen niet zonder toestemming en bronvermelding worden overgenomen.
All text and pictures of dishes are the intellectual property of Coquinaria and should not be reproduced without permission and acknowledgement.